Sveti novomučenik Stanislav (Nasadil) – sveštenik Ličke Jesenice

Postao si svjedok za Hrista i zasjao u novijim vremenima, nevino stradajući da bi ispovijedao pravoslavnu vjeru.

Sveti novomučenik i sveštenik Stanislav (Nasadil) rođen je 1907. godine u gradu Loštice u Moravskoj, tadašnjoj Austro-Ugarskoj.

Godine 1923, tokom obnove pravoslavlja u svojoj zemlji, Stanislav je, još kao laik, iskoristio priliku da ode na studije pravoslavne teologije u Sremske Karlovce.

Studirao je pravoslavnu teologiju u Sremskim Karlovcima i Bogosloviji Svetog Jovana Bogoslova u Bitolju,(1923–1928).

Za sveštenika ga je 12. marta 1933. godine u Novom Sadu rukopoložio vladika bački Irinej (Ćirić),  nakon čega je malo služio u Staroj Moravici, a potom premješten u Ličku Jesenicu gdje je i započeo svoju svešteničku službu u hramu Svetog proroka Ilije u Gornjokarlovačkoj eparhiji, oko 1934.godine. Njegova porodica pridružila mu se u Ličkoj Jesenici 1935. godine.

Stradanje tokom Drugog svjetskog rata

Na početku Drugog svjetskog rata otac Stanislav, kao i mnogi drugi pravoslavni hrišćani, postao je žrtva progona ustaškog režima. Uhapšen je 17. juna 1941. godine i zatvoren u Plaškom, gdje je ponižavan i mučen zajedno sa svojim protojerejem Savom (Trlajićem), danas svetim novomučenikom Savom Gornjokarlovačkim, kao i sa duhovnicima Bogoljubom Gakovićem i Đurom Stojanovićem te drugim Srbima.

Hram Svetog proroka Ilije u Ličkoj Jesenici, u kojem je služio otac Stanislav.

Otac Stanislav odveden je u koncentracioni logor Gospić 20. juna 1941. godine. Prema tekstu na kojem se ovaj članak zasniva, nekoliko dana nakon odvođenja podnio je mučeničku smrt 28. juna 1941..

Poštovanje i kanonizacija

Prema navedenom izvoru, Srpska pravoslavna crkva kanonizovala je oca Stanislava Nasadila 1961. godine. Liturgijski se spominje zajedno sa svetim novomučenikom Savom Gornjokarlovačkim i drugim Srbima koji su stradali s njim. Njihov crkveni spomen u Srpskoj pravoslavnoj crkvi obilježava se 4/17. jula.

Sveti sinod Pravoslavne crkve Čeških zemalja i Slovačke uvrstio je sveštenika Stanislava (Nasadila) u red svetih na zasjedanju 29. januara 2019. godine.

Tom prilikom istaknuta je važna podrška koju je obnovljena mjesna Pravoslavna crkva u tadašnjoj Čehoslovačkoj dobila od Srpske pravoslavne crkve. Sveti sinod odao je počast i pravoslavnim Srbima stradalim tokom ustaškog terora u Drugom svjetskom ratu.

U kalendaru Pravoslavne crkve Čeških zemalja i Slovačke spomen na novomučenika Stanislava obilježava se 7/20. juna, na dan kada je odveden u koncentracioni logor Gospić.

Tokom Drugog svjetskog rata, Hrvatskom je vladao strašni, satelitski nacistički režim koji je, između ostalog, progonio pravoslavne Srbe, Rome, Jevreje i antifašističke Hrvate. Rezultat ovog zločinačkog sistema vlasti bila je mučenička smrt i trojice  čeških vladika, stotina sveštenika i stotina hiljada ljudi koji su patili samo zato što su bili pravoslavne vjere. Uprkos svoj toj nečovječnosti, mučitelji su pokazali jedan mali trag ljudskosti. Ljudima koji nisu došli iz tih krajeva govorili su da mogu otići jer su stranci. Isto su govorili i češkim vladikama, ali su oni odbili, rekavši: „Ovdje smo sa svojom duhovnom djecom i ne možemo ih napustiti.“ Sveti mučenik Stanislav postupio je na isti način. Mogao je napustiti svoju crkvenu zajednicu i svoje vjernike i preživjeti. Mogao je reći da nije Srbin ili Jevrej, već da je Čeh i da je mogao otići, ali nije htio napustiti ni svoju duhovnu djecu i to je platio svojim životom, svjedočeći šta znači biti sveštenik Crkve Hristove. Zato ga je Gospod proslavio, tako da mu se danas prvi put obraćamo u molitvi.

Sveti novomučeniče Stanislave, moli Boga za nas!

Izvori : Pravoslavna parohija u Brnu – Sveti Stanislav Nasadil

Franjo Puškarić – Crkvena povijest Saborskog (2025.)