Istorija parohije Lička Jesenica

Hram Svetog proroka Ilije, stara parohija i zapisi o nekadašnjem životu našeg kraja čuvaju važne tragove istorije Ličke Jesenice. Pogledajmo što nam o tome govore sačuvani istorijski podaci.

Parohiji su pripadali Lička Jesenica, Begovac i Blata. Njeno područje bilo je povezano i s krajevima oko Saborskog, gdje se spominju pravoslavni vjernici na Borovu vrhu i Vidaković brdu. U crkvenoj upravi parohija je pripadala Plaščanskom protoprezviteratu.

Koliko je bilo vjernika?

Sačuvani podaci pokazuju kako je broj pravoslavnih vjernika tokom 19. vijeka rastao:

• 1835. godine — 382 vjernika
• 1841. godine — 621 vjernik
• 1863. godine — 659 vjernika
• 1874. godine — 1121 vjernik
• 1913. godine — 1738 vjernika

Najveći broj, prema podacima navedenim u izvoru, zabilježen je 1897. i 1898. godine. Ovi brojevi svjedoče o veličini nekadašnje zajednice i važnosti koju je parohija imala u životu našeg kraja.

Hram Svetog proroka Ilije

Prema navodu Franje Puškarića, hram Svetog proroka Ilije podignut je 1748. godine, dok se u nekim drugim izvorima navodi 1751. godina. Ta razlika pokazuje zašto je važno sačuvati izvore i jasno naznačiti odakle pojedini podatak potiče.

U januaru 1943. godine, tokom sukoba partizana i četnika, hram je granatiran. Tom prilikom srušeni su zvonik i dio južnog zida. Hram je nakon rata djelomično obnovljen i ponovo1979. godine obnovljeno je krovište, a unutrašnjost je u potpunosti obnovljena 2015. godine.

Hram Svetog proroka Ilije u ratnom razdoblju 1943. godine. Izvor fotografije: arhiva portala Lička Jesenica.

Sveštenik Stanislav Nasadil

Za istoriju Ličke Jesenice vezano je i ime sveštenika Stanislava Nasadila, rođenog 1907. godine u Lošticama u Češkoj. Služio je u Ličkoj Jesenici, a porodica mu se pridružila 1935. godine.

Ustaše su ga uhapsile 17. juna 1941. godine. Odveden je iz Plaškog u gospićki logor, a potom u Jadovno. Prema navodima koje prenosi Puškarić, vjeruje se da je ubijen 28. juna 1941. godine, nakon mučenja, te da je njegovo tijelo bačeno u Šaranovu jamu. Pravoslavna crkva Čeških zemalja i Slovačke kanonizovala ga je 9. juna 2019. godine.

Prekid rada parohije

Parohija Lička Jesenica postojala je do početka Drugog svjetskog rata. Nakon toga su o vjernicima brinuli sveštenici iz Plaškog. Tako se završava jedno poglavlje crkvene istorije našeg mjesta, ali sjećanje na hram, sveštenike i ljude koji su ovdje živjeli ostaje dio naše zajedničke prošlosti.

Ovakve zapise vrijedi čuvati i prenositi dalje — ne samo zbog crkvene istorije nego i zbog ljudi, porodica i tragova života koji su oblikovali Ličku Jesenicu.

Izvor: Franjo Puškarić, Podplješivički graničari, br. 9, 2025., posebno odjeljak „Kratki pregled povijesti parohije Lička Jesenica”, str. 99–100.

Napomena: Tekst je samostalno oblikovan prema navedenom izvoru. Za izvorne podatke i širi istorijski kontekst pogledati rad autora.